Hoogbegaafdheid
Ik voel iets!
Maar het voelt als niets
Ik voel niets en alles tegelijk
Iets voel ik in het niets, omdat ik iets als niets bekijk
Mijn lichaam is verward - verstart
Wat is hoogbegaafdheid?
Zo'n 2% van de mensen is hoogbegaafd. Hierbij wordt uitgegaan van de definitie dat hoogbegaafden een IQ van >130 hebben. Toch bestaat er onder wetenschappers en therapeuten geen eenduidige definitie van hoogbegaafdheid. Dit is begrijpelijk, want hoe hoger het IQ hoe diverser de mensen op dat deel van het spectrum worden. De ene hoogbegaafde is de andere niet.
In mijn werk met hoogbegaafden ga ik uit van het idee dat hoogbegaafdheid meer kenmerkt dan alleen een hoog IQ. Het gaat om mensen die op elk vlak van hun zijn anders bedraad zijn. Ze leven intens met lichaam en geest. Naast een hoog IQ, hebben ze ook een hoog EQ (emotionele intelligentie) en SQ (existentiële intelligentie). Sommige specialisten voegen hier nog creatieve, seksuele en fysieke intelligentie aan toe. Deze kenmerken gaan vaak gepaard met een snelle patroonherkenning, een asynchrone ontwikkeling, overprikkelbaarheden en een enorm aanpassingsvermogen.
Hoogbegaafden hebben dan ook een intense bedrading. Dit maakt dat er vaak sprake is van een kwalitatief verschil in denken, voelen en ervaringen ten opzichte van de meeste mensen. Het uit zich bijvoorbeeld in een haarfijne zintuigelijke waarneming voor muziek, kleuren of smaken. Ze hebben hierdoor een niet uit te leggen oog voor patronen en schoonheid van dingen die niet iedereen opvalt.
Informatie die hoogbegaafden opvangen uit de binnenwereld en buitenwereld, wordt op een diepgaande manier verwerkt. Dit resulteert vaak in het leggen van onorthodoxe verbanden, waardoor ze tot zeer creatieve oplossingen of invalshoeken komen voor complexe problemen.
Hoogbegaafden hebben een ongekende motivatie wanneer ze ergens geïnteresseerd in zijn. Een groot en gelaagd rechtvaardigheidsgevoel is ook niet onbekend voor hoogbegaafden, omdat ze zich gemakkelijk verplaatsen in het perspectief en de ervaringen van de ander.
Overprikkelbaarheden
Het hebben van een intense bedrading wordt gekenmerkt door een groot ontwikkelpotentie. De psychiater Dabrowski vatte de potentie en uitdagingen samen in vijf ‘overprikkelbaarheden’:
-
Emotionele overprikkelbaarheid gaat over het hebben van een breed scala aan genuanceerde, diepgaande, veelzijdige en heftige emoties.
-
Intellectuele overprikkelbaarheid richt zich op het denken en kan zich uiten in leerhonger en een sterke wil om ‘te weten’.
-
De verbeeldende overprikkelbaarheid gaat over het sterke vermogen om te conceptualiseren en te visualiseren. Er is sprake van een grote fantasiewereld.
-
Sensuele overprikkelbaarheid heeft betrekking op het intens waarnemen van zintuigelijke prikkels en het opmerken van details daarin.
-
De psychomotorische overprikkelbaarheid wordt gekenmerkt door een grote hoeveelheid fysieke energie, een liefde voor bewegen, snel praten en rusteloosheid.
Uitdagingen
Bovenstaande laat zien dat hoogbegaafdheid begint bij hoe en wat de hoogbegaafde gewaarwordt in zichzelf (de binnenkant). Mijn stelling is dan ook dat hoogbegaafdheid niet per definitie te herkennen is aan de hand van een afvink-lijstje van gedragingen die zichtbaar worden aan de buitenkant.
​​
Dat gewaarzijn van binnen kernmerkt zicht door een enorme gevoeligheid voor alles wat er in de hoogbegaafde gebeurt vanwege de overprikkelbaarheden, als reactie op dat waar de omgeving op appelleert. Bijvoorbeeld omdat zich een scala aan gedetailleerd gevisualiseerde scenario's ontvouwt, als reactie op iets wat er op straat gebeurt; vanwege hevige gevoelens en een diepe moreel-existentiële zoektocht naar wat recht en onrecht is, als reactie op een nieuwsbericht; of het dagen lang analyseren van een technisch probleem in het eigen hoofd, als reactie op iets wat ze buiten waarnamen. ​
​
Dit gewaarzijn van binnen vraagt veel zelfregulatie. Wat zichtbaar wordt aan de buitenkant is lang niet altijd de gelaagde binnenwereld, maar bijvoorbeeld een status van stress, angst of paniek, iemand die in zichzelf gekeerd is, dromerig voor zich uitstaart of het niet voor elkaar krijgt om de dagelijkse dingen te doen.
​
Het naar buiten brengen van de gelaagde binnenwereld en het delen hiervan met anderen, is een vaardigheid die je gedurende het leven moet leren. Hoe beter je dit kan, hoe zichtbaarder je hoogbegaafdheid wordt - zowel de potentie als de uitdagingen.
​
Hiervoor is echter wel gelijkwaardige spiegeling nodig met anderen. Vanwege de andere manier van denken, voelen en ervaren dan de meeste mensen, missen veel hoogbegaafden dit tijdens hun identiteit-vormende jaren. Hierdoor kunnen zij contacttrauma ontwikkelen. Het gevolg is dat ze zichzelf zo sterk aanpassen, dat de gelaagde binnenwereld niet meer in contact wordt gebracht.
​
Juist vanwege dit gegeven, zijn stereotypen en vooroordelen over wat hoogbegaafdheid als dan niet is en hoe het eruit ziet, niet zoveel zeggend. Dat gaat immers alleen over wat er aan de buitenkant zichtbaar wordt voor anderen, niet over wat iemand zelf gewaarwordt.
​​​​
​
Embrace
​Vanuit doorleefde ervaring met hoogbegaafdheid bied ik spiegeling die vaak gemist is. Door ervaringsgericht te werken en behoeften te onderzoeken die afgemaakt moeten worden, werken we samen aan het versterken van het contact met je lichaam. Hierdoor kan je weer leven vanuit je intuïtie: omdat je lichamelijke gewaarwordingen en je geestelijke potentie elkaar aanvullen.
​
Samen zoeken we naar een manier waarop jij duurzaam kan leven met jouw lichaam en jouw geest. We hebben hierin aandacht voor je ontwikkelpotentie en voor de uitdagingen die bij de overprikkelbaarheden komen kijken. Over- en onderprikkeling zijn voor hoogbegaafden namelijk even 'schadelijk' en een balans tussen beide is vaak smal.
​
​
​
