Contacttrauma
Wie is er meer oké, als we zo van elkaar verschillen?
Contacttrauma
Vanwege de kenmerken van hoogbegaafdheid, verschillen hoogbegaafden vaak sterk in hun manier van denken, voelen en ervaren ten opzichte van de meeste mensen.
​
Veel hoogbegaafden ervaren hierdoor weinig oordeelloze en gelijkwaardige spiegeling tijdens hun identiteit-vormende jaren. Ze krijgen bijvoorbeeld al jong de boodschap om hun overprikkelbaarheden ‘in toom’ te houden. Dit betekend dat ze de essentie van de manier waarop ze zijn en contact maken met hun omgeving, niet kunnen laten zien. Opmerkingen als ‘zit stil’, ‘je bent te…’, ‘laat die emoties toch van je afglijden’, ‘je gaat veel te snel’, ‘je maakt alles onnodig ingewikkeld’, ‘jij kan je wel aanpassen want jij bent slim genoeg’, ‘waarom ga je niet mee, dit is toch leuk?’, en zo kan ik nog wel even doorgaan, maken dat ze op onbewust niveau kunnen denken dat wat hen uniek maakt, er niet mag zijn. Hun behoeften, grenzen en emoties blijven hierdoor gemakkelijk onbevestigd in contact met anderen.
Als gevolg van spiegelgebrek ontwikkelen hoogbegaafden overlevingsstregieën om de eigen behoeften, grenzen en emoties te onderdrukken. Hierdoor wordt het voor de omgeving nog moeilijker te zien welke behoeften, grenzen en emoties de hoogbegaafde heeft, waardoor het gevoel van spiegelgebrek negatief versterkt wordt. Dit versterkt het gevoel van ‘anders-zijn’, wat hen er vaak van overtuigd dat het verschil tussen henzelf en de ander niet kan en mag bestaan om verbinding te ervaren. Hierdoor liggen overtuigingen zoals ‘ik ben niet oké’ en ‘er is iets mis met mij’ op de loer. Dit is wat ik noem contacttrauma. Hoe hoger het IQ, hoe extremer dit effect.
Vanwege dit contacttrauma passen veel hoogbegaafden zich in extreme mate aan. De ene doet dit door ervoor te zorgen dat er vrijwel niks van de eigen identiteit overblijft. De ander zet zichzelf helemaal apart van anderen en leidt z'n eigen leven. Beide reacties veroorzaken vaak diepe gevoelens van eenzaamheid en onbegrip. Beide hebben het gevoel niet zichzelf te mogen zijn. Beide sluiten zichzelf vaak af voor hun emoties en leven alleen met hun 'hoofd'. Ze voelen hierdoor hun behoeften niet meer.
​
Dit zorgt voor enorme stress. Hun talent voor aanpassen krijgt dan niet de kans zich te manifesteren in bijvoorbeeld complexe vraagstukken, maar wordt met name gebruikt om zelf staande te blijven in de wereld. Hun potentie wordt hierdoor niet zichtbaar en psychische en lichamelijke problemen en aandoeningen liggen op de loer. Daarnaast is contacttrauma zo’n automatisch proces, dat het ook contact met potentiële peers in de weg kan zitten.
Los van het feit dat dit hun ontwikkelpotentie beperkt, leren ze vooral niet omgaan met de uitdagingen die even goed bij de overprikkelbaarheden horen. Dit kan leiden tot talloze psychische of lichamelijke klachten: van angst tot verslaving en van chronische ziektes tot slaapproblemen.
Door het contacttrauma heen
​Het is van belang dat hoogbegaafden door het contacttrauma heen werken, zodat ze in staat worden gesteld in gelijkwaardig contact te treden met anderen - ondanks het verschil. Hierbij kunnen de uitgangspunten van de gestalttherapie helpen. Om contact met je eigen behoeften, grenzen en emoties aan te leren gaan in relatie tot de omgeving en tot anderen, is het nodig de volgende stappen te leren doorlopen:
-
Het ontwikkelen van innerlijk gewaarzijn over eigen behoeften, grenzen en emoties;
-
Het reflecteren hierop en het taal geven hieraan;
-
Accepteren hoe de eigen behoeften, grenzen en emoties in relatie staan tot de mogelijkheden van de ander;
-
Het daadwerkelijk aangaan van het contact door te tonen welke behoeften, grenzen en emoties er zijn;
-
Het met de ander reflecteren op wat je hierin tegenkomt in het contact;
-
Het terugtrekken uit het contact.
Met het doorlopen van dit proces wordt het verschil wat er tussen de jou al hoogbegaafde en de ander bestaat onder ogen gekomen, zonder hier een oordeel over te hebben. Het verschil mag en kan er zijn, of je elkaar nu begrijpt of niet. Het oordeelroos kunnen laten bestaan van het verschil, levert een belangrijke bijdrage aan het vinden van spiegelend contact - ook met potentiële peers.
​
Realiseer je dat dit geen gemakkelijk en synchroon proces is. Verwacht geen '10-stappen naar geluk' protocol. Het gaat hier om een diepgaand persoonlijk ontwikkelproces, waarbij je geconfronteerd wordt met de manier waarop jij jezelf toestaat mens te zijn in relatie tot anderen, zodat je vanuit daar gelijkwaardiger kan relaties ontwikkelen.
Embrace
​Vanuit doorleefde ervaring met hoogbegaafdheid bied ik spiegeling die vaak gemist is. Door ervaringsgericht te werken en behoeften te onderzoeken die afgemaakt moeten worden, werken we samen aan het versterken van het contact met je lichaam. Hierdoor kan je weer leven vanuit je intuïtie: omdat je lichamelijke gewaarwordingen en je geestelijke potentie elkaar aanvullen.
​
Samen zoeken we naar een manier waarop jij duurzaam kan leven met jouw lichaam en jouw geest. We hebben hierin aandacht voor je ontwikkelpotentie en voor de uitdagingen die bij de overprikkelbaarheden komen kijken. Over- en onderprikkeling zijn voor hoogbegaafden namelijk even 'schadelijk' en een balans tussen beide is vaak smal.
​
​
​
